معمولا انسان در حالت عادی در غفلت بسر می برد و ثانیه های عمر او می گذرد و هیچ نوع استفاده ای از
آن نمی برد . حال برای استفاده بهینه از نعمت وقت چه باید کرد ؟
الف : هدفمند بودن
ب : تنظیم وقت
ج : کسب علم
د : مذاکره و یاد آوری معلومات
ه : مرد عمل بودن
این آفتی است دیگر که تعداد بیشماری از نمازگزاران به آن مبتلا هستند چه آنها امر الهی را امتثال
ننموده اند، آنجا که میفرماید: وَقُومُوا لِلَّـهِ قَانِتِينَ ﴿٢٣٨﴾«و برای خداوند فروتنانه (به عبادت) بایستید».
و نیز به این آیه نیاندیشیده اند که میفرماید: قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿١﴾ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ
﴿٢﴾«به راستی مؤمنان رستگار شدند، همان کسانی که در نمازشان فروتند».
بسیاری از افراد که ایمان در دلهایشان رسوخ نکرده با اهل فسق و فجور و چه بسا با کسانی که به
شریعت الهی طعن میکنند، و دین اسلام و اولیاء الله را به استهزاء میگیرند، هم مجلسی و نشست و
برخاست میکنند، بیتردید این عمل حرام است، و موجب قدح و تردید در عقیده میگردد، خداوند میفرماید:
وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ وَإِمَّا يُنسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا
تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَىٰ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿٦٨انعام﴾
سوگند بخورند، اما متأسفانه سوگند به غیر الله بر زبان بسیاری از مردم جاری است، سوگند نوعی تعظیم
است و برای غیر الله جایز نیست، از عبدالله بن عمر رضی الله عنها روایت شده است که پیامبر صلی الله
علیه وسلم فرمودند: «آگاه باشید خداوند شما را از این که به پدران خود سوگند بخورید نهی کرده است،
هرکس سوگند میخورد باید به نام الله سوگند بخورد و گرنه ساکت بماند»( فتح الباری 11 / 530.).
است که از نماز خود چیزی بدزدد، گفتند: یا رسول الله چگونه شخصی از نماز خود میدزدد، فرمودند: رکوع
و سجود آن را کامل نمیکند ترک آرامش و عدم استقرار کمر (ستون فقرات) هنگام رکوع و سجود و راست
نکردن کمر پس از بلندشدن از رکوع و میان دو سجده از مواردی است که از نمازگزاران زیاد به چشم
میخورد و به گونهای که هیچ مسجدی از چنین افرادی خالی نیست، طمأنینه در نماز رکن است، و نماز
بدون آن صحیح نیست و این امر بسیار خطیری است، پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند
قاعده چنين است که هرگاه شخص اسباب را جهت رسيدن به مقاصد خويش بکار نبندد، پس رسيدن به هدف
سخت يا ناممکن خواهد شد. بکارگيري اسباب و وسائل شرعي جهت منع وقايع ناخوشايند منافي با توحيد و
توکل بر الله تعالي نيست اما لزوما بکار بستن اسباب باعث منع تقدير الهي که قبلا آنرا مقدر فرموده نخواهد
شد مگر اينکه الله بر آن اراده کند، از عايشه رضي الله عنها روايت است که پيامبر صلي الله عليه وسلم
فرمودند:
در پايين مطالبي را در مورد آداب جماع و نزديکي زوجين ذکر مي کنيم:
1- از جمله آداب مباشرت اين است که زن و مرد لباسهاي خود در آورند، زيرا درآوردن لباس موجب راحتي
و آسايش جسمي است و حرکات بدن را تسهيل ميکند و بهرهگيري را افزايش داده و بر انس و الفت زن و
شوهر ميافزايد. البته بهتر است که عريان شدن کامل در زير پوششي باشد زيرا در روايتي از «احمد»
و «ترمذي» و «ابوداوود» آمده که رسول خدا صلي الله عليه وسلم فرمود
روز جمعه نسبت به ديگر روزهاي هفته خصوصيتها و مميزاتي دارد که خداوند متعال توسط آنها آن روز را
فضل بخشيده است.
در حديث صحيح آمده است که جمعه بهترين روزهاي هفته است. ابوهريره رضي الله عنه ميگويد، پيامبر
صلي الله عليه وسلم فرمود: «خير يوم طلعت فيه الشمس يوم الجمعة: فيه خلق آدم عليه السلام، وفيه أدخل
الجنة وفيه أخرج منها و لا تقوم الساعة إلا في يوم الجمعة».
نماز اشراق جزوي از نماز سنت ضحي است.
نماز ضحي بصورت دو رکعت دو رکعت خوانده مي شود، هر قدر که نمازگزار توانايي داشت مي تواند از
هنگام بالا آمدن و طلوع خورشيد به اندازه يک نيزه تا هنگام زوال خورشيد از وسط آسمان يعني تا قبل از
اذان ظهر بصورت دو رکعت دو رکعت نماز بخواند، و حداقل آن نيز دو رکعت است.
در احاديث صحيح زيادي آمده است که پيامبر صلي الله عليه وسلم نماز شب – بجز دو رکعت اول – را
طولاني مي کردند، از ام المومنين عايشه رضي الله عنه روايت است که گفت: «کان رسول الله صلي الله عليه
وسلم اذا قام من الليل ليصلي، افتتح صلاته برکعتين خفيفتين». مسلم (767).
يعني: «هرگاه رسول خدا صلي الله عليه وسلم براي نماز شب بلند مي شدند، ابتدا نماز شب را با دو رکعت
کوتاه شروع مي کرد».
مسلمان نسبت به حقوق و وظايف، برادر مسلمانش ايمان دارد، خود را پاى بند و ملزم به احترام و اداى
حقوق برادر مسلمان مىداند. مسلمان بر اين باور است كه اداى احترام و حقوق برادر مسلمان عبادت
و نزديكى به خدا است، مسلمان را با خداى سبحان نزديك مىكند، زيرا اين حقوق و آداب را خداوند واجب
كرده است، بناباين بايد بخاطر دستور خدا آنها را رعايت نمود.
اين آداب و حقوق بشرح زير هستند:
اگر کسي بيش از سه روز با مسلمان ديگري قهر باشد، مرتکب گناه مي شود
زيرا پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمودند: «براي هيچ مسلماني جايز نيست که بيش از سه روز با برادر
مسلمانش قهر کند و هرکس بيش از سه روز با برادر مسلمانش قهر کند و در اين حال بميرد به جهنم
ميرود». ابوداود 5 / 215.
ميکند و خود را در خوردني و نوشيدنيهاي او شريك مي كند، و همچنين در خوابگاه نيز خود را شريك او
مي كند. مشاركت شياطين زماني تحقق مي يابد كه انسان با رهنمود هاي خداوند مخالفت كند يا از خداوند
غافل شود، اما اگر انسان به رهنمودهاي الهي پايبند باشد و از ياد او غافل نماند، هرگز شيطان بسوي خانه
و اموال او راهي نمي يابد.
کسي که پولي را قرض مي گيرد، بايد بنحو احسن در وقت خود آن قرض را ادا کند، وگرنه ذمه ي او بريء
نخواهد شد و اگر طلبکار وي را حلال نکند، در سراي قيامت مجازات خواهد شد.
از ثوبان مولاي پيامبر صلي الله عليه وسلم روايت است که پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمود :
(من فارق الروح الجسد و هو بري من ثلاث دخل الجنة : من الکبر و الغلول والدين)
«کسي که روح از جسدش در حالي جدا شود که از سه چيز بري باشد، داخل بهشت ميشود :
از کبر، خيانت در غنيمت و قرض».
(ابن ماجه 195)
از ابوهريره روايت است که پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمود : (نفس المؤمن معلقة بدينه حتي يقضي عنه) «روح مؤمن به سبب قرضش معلق است تا وقتي که بجاي او پرداخت شود». (ابن ماجه 6779)
ذکر ورود به بازار چنين است:
«لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِيْ وَيُمِيْتُ وَهُوَ حَيٌّ لاَ يَمُوْتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ»
(هيچ معبودى بجز خداى يكتا وجود ندارد، او شريكى ندارد، پادشاهى و ستايش از آن او است. او زنده مى كند و مى ميراند، و او زنده اى است كه هرگز نمى ميرد، نيك و بد در دست اوست، و او بر هر چيزى تواناست). ترمذي 5/291 وحاكم 1/538 وألباني در صحيح ابن ماجه 2/21 و در صحيح ترمذي3/ 152آنرا حسن دانسته است.
در مورد فضيلت قرائت سوره ي مبارکه ي ملک احاديثي روايت شده اند که بعضي از آنها موضوع (دروغ) و
بعضي ضعيف هستند، ولي احاديث ديگري وجود دارند که حسن يا صحيح مي باشندكه نشانده نجات از عذاب
قبر است و شفاعتگر كسى است كه آنرا هر شب تلاوت كند، از جمله احاديث زير:
« مِنَ القُرْآنِ سُورَةٌ ثَلاثُونَ آيَةً شَفعتْ لِرَجُلٍ حَتَّى غُفِرَ لَه، وهِي: تبارَكَ الذِي بِيَدِهِ المُلْكُ »
(صحيح - رواه الترمذي ( 2891 ) وأبو داود ( 1400 ) وابن ماجه ( 3786 ).
اولا لازمست متذکر شد که جايز نيست گفته شود: «قرآن را فراموش کردم» بلکه بايد گفت:
«قرآن از سينه ام فراموش شد»،
عبدالله ابن مسعود رضي الله عنه روايت مي کند که پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمودند:
«بِئْسَ مَا لأَحَدِهِمْ أَنْ يَقُولَ: نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ، بَلْ نُسِّيَ، وَاسْتَذْكِرُوا الْقُرْآنَ، فَإِنَّهُ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ صُدُورِ
الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ». (بخارى:5032)
هر سوره اي که شما بلد هستيد، مي توانيد در رکعت آخر و يا اول بخوانيد.
زيرا واجب نيست که حتما فلان سوره خوانده شود.
اما مستحب است که هرگاه کسي سه رکعت نماز وتر خواند، يکي از سه سوره هاي «سبح اسم ربکالاعلي» و «قل يا ايها الکافرون» و «قل هو الله احد» را در رکعت آخر بخواند. البته نمازگزار مي تواند هر
يک از اين سه سوره را در هر رکعت که خواست بخواند، چنانکه از ابن عباس رضي الله عنه روايت است
که: « كَانَ رَسُولَ الله صلى الله عليه وآله وسلم يقرأ في الوتر بِ «سبح اسم ربک الاعلي» و «قل يا ايها
الکافرون» و «قل هو الله احد» في رکعة رکعة» ترمذي (461)
براي دعوت لازمست تا ابتدا علم کافي داشت، سپس با روشي پسنديده و مطلوب قضيه را به طرف مورد
نظر خود برسانيد و اگر نپذيرفت سعي کنيد از روشهاي ديگري استفاده کنيد که به نتيجه برسد نه اينکه با
بکاربردن الفاظي طرف را به لجبازي يا اعراض وادار نماييد. و لازم هم نيست با خنده و لبخند مسئله را به
ايشان بگوييد بلکه بايستي بصورتي جدي با ايشان برخورد کنيد، نه افراط و نه تفريط..
خداوند متعال به پيامبرش موسي عليه السلام هنگام رفتن به سوي فرعون جهت دعوت فرمود:
راه رسيدن به خدا فقط و فقط يک راه است و بس..
و آن همان راهي است که سلف صالح امت يعني پيامبر صلي الله عليه وسلم و يارانش و تابعيني که به
احسان از آنها پيروي کردند بر آن قرار داشتند، که دو منبع آن قرآن و احاديث صحيح نبوي نوراني بخش راه
حق هستند. براي همين است که خداي متعال مي فرمايد:
«اللّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّوُرِ ..». (بقره 257).
كساني كه دعوت رسول اکرم الله صلي الله عليه وسلم را پذيرفتهاند و نمازها را بر پاداشتهاند و آن چنان
كه پيامبر صلي الله عليه وسلم به آنان آموخته است، وضو را انجام دادهاند، روز قيامت در حالي به ميدان
محشر خوانده مي شوند كه دست و پاها و صورتهايشان در اثر وضو (مانند برق) درخشان خواهند بود.
در صحيح بخاري از حضرت ابوهريرهرضي الله عنه روايت شده که رسولاکرم الله صلي الله عليه وسلم
فرمودند: «إن أمتي يُدعون يوم القيامة غراً محجلين من آثار الوضوء».
بر طبق احاديث صحيح نبوي صلي الله عليه وسلم درمي يابيم که افضل آنست که هرگاه کسي خواست براي
اداي نماز جماعت به مسجد برود، در منزل وضو بگيرد و آنگاه با حالت وضوء به طرف مسجد حرکت کند، و
هرقدر که مسجد دورتر باشد، ثواب و اجر بيشتري مي يابد، زيرا با هر قدمي که برمي دارد گناهي از او پاک
مي شود. همچنين قرار گرفتن در صف اول فضيلت بيشتري دارد.
افضل آنست که بصورت تنهايي خوانده شود، اما خواندن نماز شب بصورت جماعت جايز است، زيرا از
ابوسعيد خدري رضي الله عنه روايت است که پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمود :
«إذا أيقظ الرجل أهله من الليل فصليا – أو صلي رکعتين جميعا – کتبا من الذاکرين الله کثيرا و الذاکرات».
ابوداود (1295).
«هرگاه مرد شبانه همسرش را بيدار کند و با هم نماز بخوانند، از جمله کساني به حساب ميآيند که بسيار ذکر و ياد خدا ميکنند».
و از ابن عباس رضي الله عنه روايت است : «بت في بيت خالتي ميمونة فصلي رسول الله صلي الله عليه
وسلم العشاء، ثم جاء فصلي أربع رکعات، ثم نام، ثم قام فجئت فقمت عن يساره فعلني عن يمينه».
بخاري (697).
يعني: «شبي در خانه خالهام ميمونه ماندم، پيامبر صلي الله عليه وسلم بعد از خواندن نماز عشاء (به خانه)
آمد و چهار رکعت نماز خواند؛ و خوابيد سپس نيمه شب بلند شد و به نماز ايستاد، من آمدم و سمت چپش
ايستادم (اقتداء کردم)، پيامبر مرا در سمت راست خود قرار داد».
عن أَبي موسى الأشعرِيِّ رَضي اللَّه عنهُ أَنَّ رسول اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم كانَ إذا خَافَ قَوماً قال: «اللَّهُمَّ إِنَّا
نجعلُكَ في نحورِهِم، ونعُوذُ بِك مِنْ شرُوِرِهمْ» رواه أبو داود، والنسائي بإسناد صحيح.
از ابو موسي اشعري رضي الله عنه روايت شده که:
چون رسول الله صلي الله عليه وسلم از قومي مي ترسيد، مي فرمود: اللَّهُمَّ إِنَّا نجعلُكَ في نحورِهِم... بار خدايا
ما ترا در برابر دشمنان قرار مي دهيم (که حفظ مان کني) و از شرارت هاي شان بتو پناه مي بريم.
ماده اول: در مورد مسائلى كه قبل از رفتن به توالت بايد رعايت كرده شوند.
1- جايى در خلوت و بدور از انظار مردم بايد در نظر گرفته شود، در حديث آمده است، رسول اكرم صلي الله
عليه وسلم هرگاه قصد قضاى حاجت مىكرد. چنان دور مىرفت كه از ديد مردم پنهان مىشد.
(ابوداود و ترمذى).
2- با خود نوشتهاى كه در آن ياد خدا، كلمات قرآن و الفاظ حديث نوشته شده است، همراه داشته نباشد، زيرا
در حديث آمده است كه: رسول اكرم صلي الله عليه وسلم انگشترى خود را كه بر روى آن
«محمد رسول اللّه» نقش شده بود، به هنگام رفتن به دستشويى بيرون مىآورد. (ترمذى، صححه).
دراز کردن پا به سوي قبله در خواب يا بيداري بدون اشکال است و هيچ نصي براي منع اين عمل وارد نشده است.
فقط لازمست نکته اي اشاره شود که؛ در صورت امكان بدون وضوء نخوابد، زيرا رسول اكرم صلي الله عليه
وسلم خطاب به حضرت براء بن عازب مىفرمايد: «إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ» (متفق عليه). «هر گاه مىخواهى به رختخواب بروى، مانند وضوء نماز، وضوء بگير».
اين حديث صحيح است که امام مسلم در صحيح خود و همچنين ترمذي و چند تن ديگر از محدثين آنرا از
انس بن مالک و ابوهريره رضي الله عنهما روايت کرده اند.
مسلم در صحيح خود از انس بن مالک رضي الله عنه روايت مي کند که پيامبر صلي الله عليه وسلم فرمودند:
«حفت الجنة بالمكاره وحفت النار بالشهوات». مسلم (2822) و ترمذي (2559).
يعني: بهشت با سختيها پوشيده و جهنم نيز با شهوات پوشيده شده است.
گرفتن ناخن هاي دست و پا از جمله خصلتها و سنن فطري است که احاديثي صحيحي بر آن دلالت دارند.
از انس رضي الله عنه روايت شده كه گفت: «وقَّتَ لنا رسول الله صلى الله عليه وسلم في قص الشارب، وقلم الظفر، ونتف الإبط، وحلق العانة: ألا نترك شيئاً من ذلك أكثر من أربعين ليلة» (رواه مسلم)
يعنى: پيامبر صلى الله عليه و سلم براى ما در مورد كوتاه كردن سبيل و ناخن و كندن موى زير بغل و تراشيدن شرمگاه وقتى را تعيين كردند كه پس از 40 شبانه روز هيچيك از آنها را باقى نگذاريم.
اما از جمله آداب گرفتن ناخن بصورت زير است:
سالها پيش يکي از ملحدان گفته است که اي مسلمانان چگونه راست مي پنداريد مگسي که بيماريها را حمل
مي کند در آن شفا باشد؟ اين مسئله غير منطقي است و انسان عاقل آنرا نمي پذيرد.
حقيقت اين است که سرشت ملحد سرشتي مادي است که به عالم غيب ايمان نمي آورد، بلکه دلايل مادي
ملموس مي خواهد. او تجاربي را که مسلمانان به دست آورده اند، نمي داند. بنابراين چاره اي نيست که
حقايق جديد درباره مگس را که غربيها آنرا به دست آورده و کشف کره اند، بيان کنيم.
اگر داخل حافظه موبايل کتاب اسلامي باشد، و کسي آنرا اشتباها زير پا بگذارد مرتکب گناه نشده است، و
لازم نيست تا در مکانهاي بلند قرار گيرد، حتي اگر قرآن هم در داخل گوشي باشد باز لازم نيست، و زياد
وسواس به خرج ندهيد! و اگر در تخت زيرين قرآن بخوانيد درحاليکه شخصي در تخت بالا خوابيده باشد،
ايرادي ندارد و شما قرآن خود را بدون توجه به اين مسائل بخوانيد.